Posts Tagged Internetið
Vald notandans
Nú þegar SOPA hefur verið afturkallað í bandaríska þinginu er hægt að sjá hversu miklu notendur netsins geta áorkað. Þar stóðu saman netnotendur, líklega hvaðan æva að úr heiminum, gegn frumvarpi sem að öllum líkindum myndi hafa mikil áhrif á notkun þeirra á samfélagsmiðlum, samskiptasíðum og netinu í heild. Notandinn er þannig kominn með heilmikil völd í hendur og sú spurning vaknar óhjákvæmilega, hversu vel og hvort notendur höndli þetta vald sitt með góðu móti.
Hér á Íslandi hefur innanríkisráðherra lagt fram drög að frumvarpi sem, ef það verður samþykkt óbreytt, gera stjórnvöldum kleift að ritskoða, hlera og njósna um netnotendur án þess að til þess séu fengin lagaleg leyfi, t.d. ekki mun þurfa dómsúrskurðar við. Álitamál, eins og hvort notast verður við slík lög til að þóknast sérhagsmunahópum á borð við Smáís og Stef, eru ákaflega mörg, sérstaklega er snýr að persónuvernd.
Hins vegar hafa netnotendur vaxið mjög að afli og eru orðnir mjög fyrirferðamiklir í allri umræðu. Fyrirtæki og vörumerki geta orðið fyrir gríðarlegum skaða af þeirra hálfu, lendi þau í orrahríð eða verða skotspónn notenda, hversu réttlætanlegt sem það kann að vera. Nýverið var ákveðið fyrirtæki hér á landi með vörur á markaði sem pössuðu illa inn í þá kynjajöfnuðu umræðu sem er í gangi á netinu. Ekki er ætlun mín að taka afstöðu í því máli, en tveimur dögum eftir að mynd var birt á Facebook af vörunni, mynd sem dreifðist hratt milli notenda, var varan innkölluð og tekin af markaði.
Hið sama sjáum við gerast í hinum ýmsu málum sem komast í brennidepil fjölmiðla, sérstaklega þeirra sem hafa opið fyrir athugasemdir á síðum sínum. Þar virðast upphrópanir, æsingur og pirringur ráða ríkjum, og oft svo að manni blöskrar. Svo virðist sem margir notendur fái útrás fyrir reiði eða vandlætingu sína með því að ganga hart fram og gleyma þá um leið að þeir eru sjálfir vörumerki. Allt sem sett er á netið lifir þar, hvort sem okkur líkar betur eða verr og þá getur verið ágætt að fara stundum fram af meiri hófsemi en reiði. Stundum er eins og þau viðmið og gildi sem ríkja í almennum samskiptum fólks eigi hreinlega ekki við netið. Hvað veldur? Hvernig stendur á því að mesta rólyndisfólk birtist jafnvel sem froðufellandi æsingafólk á netinu?
Notendur hafa með tilkomu samfélagsmiðla mikið vald. Og eins og segir í Spiderman: Miklu valdi fylgir mikil ábyrgð. Notendur eru farnir að átta sig á þessu valdi sem þeir hafa og virðast margir hverjir nota það óspart. Hótanir um að ætla aldrei að versla ákveðin vörumerki, vörur frá ákveðnum verslunum og þess háttar, stór orð látin falla. Eru allir notendur tilbúnir að draga sömu mynd upp sér í raunveruleikanum eða er netið orðið að stuðpúða pirrings, æsings og reiði almennings? Hefur netið kannski kallað fram nýjar kynslóðir sem vita ekkert betra en að upphefja og fróa sjálfsmynd sinni á netinu?
Vald er vandmeðfarið, hvort sem um ræðir stjórnmálamenn, þrýstihópa, fyrirtæki og vörumerki eða notendur netsins. Notendur netsins eru orðnir valdamiklir, kannski um of, eða hvað? Er þetta eðlileg lýðræðisþróun? Þurfa netnotendur að læra að fara með vald sitt? Eru viðmiðin og gildin önnur á netinu?
Föstudagssvar: Hvernig mun netið þróast?
Posted by tmar78 in föstudagssvar on January 20, 2012
Í 4. tbl Samúels 1986 var birt óhugnanlega nákvæm framtíðarspá. Þar var ungur maður að nafni Szymon Patk, rúmenskur sjáandi, fenginn til að spá fyrir um hvernig tölvur myndu þróast. Flutti hann þá draumkennda áttræða drápu, og hafa margir reynt að ráða í hvað þar kemur fram. Hann sagði, að bandaríski herinn væri að þróa kerfi sem myndi gera netnotendum kleift að skoða síður sem væru vistaðar í annarri tölvu, kallaði hann slíkar síður heimsóknarblað og gætu vörumerki eða fyrirtæki sett upp slík blöð. Hann sá einnig fyrir að notendur gætu skipst á tölvuskrám í gegnum svokallaðan lánahugbúnað. Taldi hann að þetta myndi auka mjög á samskipti og viðskipti milli landa og hvatti íslensk stjórnvöld til að setja sér skýrar reglur um hvoru tveggja.
Hann varaði sérstaklega við einu. Hann taldi að sérhagmunaaðilar myndi reyna leggja stein í götu þeirra sem vilja frjáls samskipti og eiga viðskipti sín á milli í gegnum lánahugbúnaðinn. Sérstaklega benti hann á rithöfunda og aðra textasmiði í þessu samhengi. Sagði hann, að ritstuldur myndi aukast og vaxa upp úr öllu valdi, svo eftir nokkra áratugi myndi enginn vita hver hefur skrifað tiltekna texta upphaflega. Myndu netnotendur afrita texta, skrumskæla þá og snúa út úr þeim, svo upphafleg merking myndi tapast eða í besta falli verða brengluð. Sagði Szymon sjá í hendi sér, að helst yrðu það frímúrarar eða frímenni (hann átti erfitt með að lesa úr spásýn sinni hvort væri) sem myndu tala gegn þessum frjálsu samskiptum, en eins myndu félagasamtök sem nefnast Smávaxnir Íslendingar (SmÍSL) koma fram og fara í harkalega krossferð gegn netnotendum. Varaði Szymon sérstaklega við þessum öflum og taldi þau standa þróun tölva og tölvuvæddra samskipta fyrir þrifum.
Szymon sá meira en þetta. Sagði hann að fram myndi koma samfélagsmiðill öðrum sterkari, eins og lesa má glögglega úr þessu vísubroti.
Viðar sverðs iárnregn,
vébrjót heggur ljótan,
vætta ísnál, silfur,
orms á tindum, lindum.
Aldins haddar hönd
heggr, rekur seggr,
valinn þekja vargar,
ísnál gumi, himna.
Flestum ætti að vera ljóst að hér er Szymon að vísa til Facebook. Segir hann að miðillinn muni vaxa uns hans eigin stærð verður honum að falli. Telur Szymon að þar muni einmitt frímenni og SmÍSL standa fyrir hryðjuverkum, sem bitna muni á öllum þeim sem nota miðilinn. Saman mynduðu þessi hópar flokkinn Smámenni sem yrði að öllum líkindum uppivöðslusamur og fyrirferðamikill í allri umfjöllun um viðskipti á netinu og þá sérstaklega lánahugbúnaðinn.
Szymon sá ýmislegt fleira áhugavert, t.d. talandi kæliskápa, sykurlaust Pepsi, kynjaða kóða og Völu Grand. Of langt mál væri hins vegar að fara yfir hvert vísubrot fyrir sig en geta áhugasamir smellt hér.
Þetta var föstudagssvar og ber ekki að taka alvarlega.
Facebook í upphafi árs
Í lok 2011 var Timeline gert opinbert og aðgengilegt fyrir flesta notendur Facebook. Notendur hafa á þeim breytingum haft misjafnar skoðanir og virðast ekki allir á eitt sáttir. Reyndar hefur það alltaf verið svo með Facebook, þær breytingar sem gerðar hafa verið hafa jafnan mætt nokkurri andstöðu meðal notenda en samt sem áður fækkar notendum ekki í samræmi við óánægju þeirra. Af hverju? Jú, ætli það sé ekki fyrst og fremst vegna þess að það er lítið annað í boði, amk. ekki samfélagsmiðill sem er jafn sterkur eða víðtækur.
Hins vegar varð sú þróun í lok síðasta árs að virkni og þátttaka notenda á aðdáendasíðum fór sífellt minnkandi. Í raun kallaði það á sífellt öfgakenndari framsetningu eða aðgerðir af hálfu þeirra sem sjá um slíkar síður, enda samkeppnin á Facebook um athygli notenda orðin gríðarleg. Varla er hægt að segja að fyrirtæki eða vörumerki sé búið að marka sig af einhverju viti hérlendis fyrr en það er komið með Facebooksíðu, ef svo mætti að orði komast. Notendur eru því sífellt truflaðir af slíkum síðum, markaðssetningu fyrirtækja og hafa margir brugðið á það ráð að stýra hvernig flæðið er á fréttaveggnum. Áhugavert er að skoða hvernig sýnileikatölur þróuðust á síðasta ári, en þær fóru að meðaltali lækkandi á flestum síðum.
Ýmislegt fleira kemur til en bara aukin samkeppni. Timeline viðbótin gerði það enn erfiðara fyrir aðdáendasíður að ná til notenda. Eflaust er þetta ætlun eigenda Facebook og vilji þá frekar að notendur fari annað hvort sjálfir inn á viðkomandi aðdáendasíður eða að keyptar séu auglýsingar. Seinni þátturinn er kannski meginástæða þessa. Á síðasta ári voru tekjur Facebook af sölu auglýsinga 3.8 milljarðar bandaríkjadala og gera áætlanir ráð fyrir að tekjurnar verði 7.0 milljarðar árið 2013.
Þetta þýðir að markaðsfólk þarf að fara að verja sífellt meira fé í markaðssetningu á Facebook. Í raun mætti segja að sú leið sem hingað til hefur þótt ódýr (opna síðu, vera með einn leik til að ná í likes osfrv.) er í raun að hverfa. Vissulega munu viðbætur 3. aðila enn virka, sbr. leikir og viðbætur Pipar auglýsingastofu, en mig grunar að kostnaðurinn við hina daglegu notkun aðdáendasíðna muni aukast.
Þó er annað atrið sem vert er að hafa í huga og skýrir kannski líka minnkandi virkni notenda Facebook. Sá samfélagsmiðill, með sína +800 milljón notendur, er orðið aðalskotmark netglæpa. Á hverjum degi fá meira en 4 milljón notendur skilaboð á veggi sína eða fréttastraum sem flokka má sem spam, 20% notenda hafa fengið Malware (stytting á malicious software, sem er hugbúnaður sem notaður er til að safna upplýsingum um notendur, hægja á tölvum þeirra eða öðlast óæskilegan aðgang að tölvum og tölvukerfum) og eru gerðar 600.000 tilraunir til að stela (e. hi-jack) innskráningarupplýsingum eða skrá sig inn undir fölsku nafni.
Facebook reyndi að stemma stigu við þessu með því að setja upp https í stað http og er hægt að nálgast ýmsan hugbúnað sem ver sérstaklega gegn slíkum árásum. Gallinn er bara sá, að margir netnotendur muna enn hvernig fór fyrir Myspace, þar sem notkunin hrundi vegna þess að vefurinn var einfaldlega orðinn of flókinn og of auðvelt að fá hvers kyns vírusa inn á tölvuna hjá sér þaðan. Þeir sem eru að dreifa malware eða vírusum í gegnum Facebook eru að nota sömu aðferðir og markaðsfólk, jafnvel herma eftir þeim, t.d. setja upp leiki þar sem hægt er að vinna iPad 2, og því getur verið erfitt að sjá í gegnum hvað er raunverulegt og hvað er vírus.
Þannig mætti segja að Facebook standi svolítið á tímamótum um þessar mundir. Tekjur fyrirtækisins koma nær eingöngu af sölu auglýsinga, en þegar virkni notenda fer sífellt minnkandi og erfiðara verður fyrir þá að sjá í gegnum hvað er spam, malware, vírusar og markaðssetning, þá hlýtur margt markaðsfólk að hugsa sig tvisvar um áður en ákveðið er að fara í markaðsherferð á Facebook.
Þrátt fyrir þetta, þá má samt ekki gleyma því, að Facebook er langstærsti samfélagsmiðilinn hérlendis og í raun ekki hægt að líta framhjá honum. Sé vel að verki staðið er hægt að ná góðum árangri, mynda frábær og einstök tengsl við neytendur, nokkuð sem aldrei verður hægt að meta til fjár.
Styrktaraðilar
Google+
Nýleg ummæli