Svona í upphafi árs getur verið gaman að spá og spekúlera í hvernig árið muni þróast svona markaðslega séð. Síðasta ár var mjög fjölbreytt og ljóst má vera, að tilkoma samfélagsmiðladeilda á flestum auglýsingastofum hefur breytt þessum vettvangi nokkuð.

Skoðum aðeins síðasta ár. Facebook tröllreið öllu, langstærsti samfélagsmiðillinn og framan af ári voru fæst fyrirtæki sem svo mikið sem hugleiddu aðrar leiðir til að ná til fólks á internetinu. Voru gríðarlega margir leikir í gangi oft á tíðum, sumir hverjir misskemmtilegir og aðrir sem voru ekki nógu vel liðnir af notendum. Voru margir leikir sem brutu gegn reglum Facebook, en upp úr miðju ári fór að bera á leikjum framleiddum af auglýsingastofum, leikir sem brutu ekki gegn reglum Facebook. Margir þeirra voru þó alveg jafn áreitandi fyrir notendur og heyrði ég persónulega marga ræða um að fréttastreymið væri svo ofhlaðið auglýsingum og leikjum að viðkomandi nennti hreinlega ekki lengur að fara á Facebook. Væri áhugavert að sjá hvort umferðartölur yfir Íslendinga staðfestu það.  Ekki má gleyma að Google setti sína útgáfu af samfélagsmiðli í loftið, miðli sem var sérstaklega ætlað að keppa við Facebook. Margir tóku plúsnum fagnandi og verður spennandi að sjá hvernig honum vindur fram á þessu ári.

Twitter hefur verið að koma sífellt sterkari inn sem og vakti Síminn gríðarlega athygli um mitt sumar með sérstakri Youtube herferð, sem var einmitt valin herferð ársins á Nexpo. Bloggið virtist halda sínu og nóg virðist af lesendum á netinu.

Auglýsingaborðar urðu að mínu mati aftur gildur auglýsingakostur á netinu þar sem sífellt fleiri síður eru nú farnar að bjóða upp á að hægt sé að kaupa annað hvort tiltekinn fjölda smella eða birtinga. Ég hef lengi verið þeirrar skoðunar að kaup á sýningardögum á tilteknum síðum á netinu gangi svolítið gegn hugmyndum um markaðssetningu á netinu, þar sem þú vilt ná sambandi við og eiga í samskiptum við neytendur (e. engagement). Svokallaðar Microsíður náðu auk þess í gegn, sérstaklega í sambandi við herferð 66°N.

Leitarvélabestun er orðin í raun að einhverju sem vart þarf að ræða, skylda við gerð hverjar heimasíðu enda gríðarlega mikilvægt. Samfélagsmiðlabestun hefur einnig verið að ryðja sér til rúms og hefur verið gaman að sjá hversu margar íslenskar heimasíður hafa tekið hina ýmsu möguleika til slíkrar bestunar í gagnið.

Þetta var 2011 í stuttu og afar einfölduðu máli. En hvernig kemur 2012 að líta út? Hvað verður inn og hvað hættir að virka?

Byrjum á Facebook. Með tilkomu Timeline hefur Facebook gert líf notenda mun flóknara og þær kannanir sem ég hef séð (m.a. á mashable) þá virðast notendur ekki beint hafa fallið í stafi yfir snilldinni. Bæði kallar þetta á að notendur séu meðvitaðri um hvað fer inn á síðuna, þar sem það gæti endað á timeline’inu en eins virkar síðan bara flóknari. Eins hefur verið bent á að prófíl síða hvers og eins er orðin óhugnanlega lík Myspace, eins og sá vefur var undir lokin. Einnig hefur verið fjallað um að þessi svokölluðu subscription séu ekki að virka sem skildi eða að notendur átti sig ekki á hvaða pósta slík áskrift á við.

Ofangreind atriði eiga frekar við um notendur, er eitthvað sem gæti fælt notendur frá því að nota miðilinn til lengri tíma litið. Hvað varðar markaðssetningu, þá hefur sá orðrómur heyrst að Facebook ætli að fara selja auglýsingar inn í fréttastreymi notenda. Slíkt þýðir bæði, að þá myndu stöðuuppfærslur fyrirtækja og vörumerkja ekki birtast sjálfkrafa hjá þeim sem hafa lækað síðu, heldur þyrfti markaðsfólk að greiða fyrir slíkt. Einnig þýðir þetta að áreitið sem notendur upplifa margir að sé orðið nægt nú þegar, gæti enn aukist, sérstaklega þar sem margt markaðsfólk mun eflaust sjá hag sínum best borgið með því að greiða fyrir slíkar birtingar.

Einnig hafa forritarar verið að kryfja kóðann sem stjórnar því af hverju eitt birtist í fréttastreymi notenda en ekki annað, og komið hefur í ljós ýmislegt sem virðist stýra því, t.d. hve virkur notandi er að svara, hvort það séu hlekkir eða myndir með viðkomandi færslu o.s.frv. Þegar allt þetta er tekið saman er ljóst að Facebook er farið að mynda eins konar sphere í kringum hvern notanda og birtir það sem algorythminn telur að sé hverjum og einum notanda viðkomandi (e. most relevant).

Google plús held ég, ásamt Twitter, mun koma sterkur inn af þessum sökum. Vissulega stundar Google grimmt að stýra leitarniðurstöðum en stjórn notandans á hringjunum sínum er mun aðgengilegri og sýnilegri en svipuð tækni á Facebook. Twitter, held ég, mun vaxa mjög á þessu ári. Bæði er notkunarmöguleikarnir mjög þægilegir og, eins og Síminn, Íslandsbanki og fleiri fyrirtæki hafa sýnt fram á, þá er mjög auðvelt að nota þann samfélagsmiðill til að ná til notenda. Eins eru til mörg app eða smáforrit sem og notkun miðilsins er afar auðveld í gegnum snjallsíma. Stafabilin eru jafn mörg og var í gömlu sms’unum (140) og miðillinn gengur allur út á stutt skilaboð, þ.e. content. Enda hefur Twitter vaxið mjög hratt erlendis undanfarin ár og er ein allra stærsta hlekkjaveitan á netinu í dag.

Í ljósi þess hve myndbönd eru stór þáttur af flestum markaðsaðgerðum, þá er Youtube og verður áfram einn helsti miðilinn til að birta slíkt. Deiling myndbanda af þeim vef er ákaflega auðveld og eru flestir stóru samfélagsmiðlarnir orðnir tengdir Youtube með góðum hætti þannig að deilun getur jafnvel farið sjálfvirkt fram. Eins og Síminn sýndi fram á með herferðinni Villi á ferð um landið þá er hægt að forrita myndböndin og búa þannig til mjög skemmtilegar viral herferðir. Slíkt kostar vissulega pening, en fyrir mörg vörumerki, t.d. Old Spice og Tipp-Ex, hefur það verið algjörlega þess virði.

Eftir því sem fleiri uppgötva kosti þess að selja frekar smelli eða birtingar á borðum, þá verður sífellt fýsilegra að auglýsa með þeim hætti á netinu. Persónulega vil ég mun frekar kaupa smelli eða birtingar fremur en ákveðið marga daga. Dæmið er einfalt, ef ég vil kaupa sýnileika og komast í top-of-mind, þá hugsa ég frekar um birtingar. Ef ég vil fá umferð um síðuna mína þá kaupi ég smelli. Kaupi ég daga, þá veit ég í raun ekki hvað ég er að kaupa, t.d. kaupi ég viku 7 á XYZ.is. Jú, ég get gengið út frá því að það verði mikil umferð og ég get gengið að því að einhverjir smelli á auglýsinguna. En hversu margir? Kannski vil ég að 300.000 notendur sjái auglýsinguna mína og getur viðkomandi síða tryggt það á viku? Hvað ef ég vil fá 3.000 heimsóknir inn á heimasíðuna mína? Það sem þetta kallar á er vissulega meiri heimavinna af hálfu markaðsfólks, það þarf að setja sér markmið og vinna út frá þeim, eins og ég reikna að flestir séu að gera. Ég trúi því, að sú þróun verði á þessu ári að sífellt fleiri auglýsingaseljendur hérlendis færi sig yfir í það að bjóða upp á að hægt verði að kaupa smelli eða birtingar, þó svo dagar verði áfram í boði. Ég trúi því líka, að markaðsfólk sem markaðssetur á netinu fari meira yfir í að kaupa smelli og birtingar á þessu ári.

Blogg held ég að eigi eftir að verða enn sterkara. Í kjölfar hrunsins hafa gríðarlega margir ruðst fram á bloggvöllinn og látið sitt ljós skína. Um leið og sífellt meiri dómharka, pólitískur rétttrúnaður og öfgar verða sýnilegri á netinu, þá munu notendur líka kalla eftir einhverju mótvægi. Tísku- og lífstílsblogg eiga eftir að verða vinsælli, að ég tel, sem og hvers konar sérhæfð blogg önnur, t.d. um bækur, íþróttir eða slíkt. Matarblogg Beggu, Druslubækur og doðrantar og þess háttar blogg eru dæmi um það sem koma skal, að mínu mati, og mín tilfinning er sú, að þessi hluti muni vaxa. Spurningin er bara hvernig markaðsfólk muni koma til með að nýta sér það.

Varla er hægt að tala um svona markaðssetningu án þess að minnast á snjallsíma. Við sáum á síðasta ári hvernig fjölmörg íslensk fyrirtæki fóru út í að búa til app fyrir snjallsíma, app sem voru í raun bara minnkuð mynd af heimasíðu viðkomandi fyrirtækja, t.d. Pósturinn. Ég held að appin eigi eftir að þróast yfir í að verða mun gagnlegri og meira tengd virkni símans, t.d. í gegnum gps, og muni geyma upplýsingar sem eiga við þar og þá stundina. Í dag eru sífellt fleiri fyrirtæki að uppfæra heimasíður sínar þannig að þær birtist rétt í snjallsímum og spjaldtölvum (svokallaðir responsive vefir eða smartvefir) og fyrir vikið verður óþarft fyrir slík fyrirtæki að útbúa apps sem endurspegla bara þær upplýsingar sem fáanlegar eru á netinu.

Þessi spá mín er fyrst og fremst byggð á tilfinningu og er meira til gamans gerð en alvöru. Möguleikarnir sem nýtt ár færir okkur eru óendanlegir og netið er leikvöllur sem er í sífelldri mótun. Á meðan við munum, að netið byggist í dag fyrst og fremst á gagnvirkni, þá held ég að flest markaðsfólk geti náð árangri með markaðssetningu á netinu.